Διαβάζουμε ότι η υποβάθμιση της βιοποικιλότητας αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες απειλές της εποχής μας, με σοβαρές συνέπειες για το περιβάλλον, τη διατροφική ασφάλεια και την ανθρώπινη υγεία. Ότι ο ρυθμός απώλειας της παγκόσμιας ποικιλομορφίας -και αναφερόμαστε σε όλα τα είδη των θηλαστικών, πτηνών, ερπετών, αμφιβίων, ψαριών- εκτιμάται πως είναι ο ταχύτερος από οποιονδήποτε άλλο χρόνο στην ανθρώπινη ιστορία∙ και ότι αναμένεται να αυξηθεί τα επόμενα χρόνια. Είναι αυτό που ανησυχεί ιδιαίτερα τους επιστήμονες. Το ερώτημα είναι πόσο ανησυχεί τους αποφασίζοντες, αυτούς όλους που διαχειρίζονται τις τύχες μας εθνικά, ευρωπαϊκά και παγκόσμια.

Στις 18 Αυγούστου 2024 εγκρίθηκε ο Ευρωπαϊκός Κανονισμός 2024/1991 για την Αποκατάσταση της Φύσης, ο οποίος στοχεύει στην επαναφορά της υποβαθμισμένης φύσης σε καλή οικολογική κατάσταση μέχρι το 2050, με ενδιάμεσους στόχους για το 2030 και το 2040. Βασικοί στόχοι του Κανονισμού είναι η αποκατάσταση τουλάχιστον του 20% των χερσαίων και θαλάσσιων περιοχών της ΕΕ έως το 2030 και όλων των υποβαθμισμένων οικοσυστημάτων έως το 2050. Και μιλάμε για την αποκατάσταση υγροτόπων, δασών, ποταμών, λιβαδιών, παράκτιων οικοσυστημάτων και θαλάσσιων περιοχών.

Οι υποχρεώσεις της χώρας μας στο πλαίσιο του Κανονισμού είναι:

- Η κατάρτιση και υποβολή στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή μέχρι το 2026 -σε ένα χρόνο!- ενός λεπτομερούς σχεδίου αποκατάστασης της φύσης, το οποίο θα περιγράφει ποιες περιοχές θα αποκατασταθούν, ποιες παρεμβάσεις θα γίνουν, χρονοδιάγραμμα, και πηγές χρηματοδότησης.

- Η εφαρμογή μέτρων για την αναγέννηση καμένων και αποψιλωμένων δασών, καθώς και για την ενίσχυση της βιοποικιλότητας, την αποκατάσταση αποξηραμένων λιμνών, τον καθαρισμό και την προστασία ποταμών από ρύπανση και τις κατασκευές που αλλοιώνουν τη φυσική τους ροή, τον περιορισμό της υπεραλίευσης, την προστασία των λιβαδιών Ποσειδωνίας και την αποκατάσταση κοραλλιογενών υφάλων.

- Η υποχρέωση για διατήρηση και ενίσχυση της βιοποικιλότητας σε φυσικές και αγροτικές εκτάσεις και η στήριξη της βιώσιμης γεωργίας και μείωση της χρήσης φυτοφαρμάκων και λιπασμάτων που βλάπτουν τα οικοσυστήματα.

- Θα πρέπει επίσης να παρακολουθεί και να αναφέρει ετησίως στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή την πρόοδο των μέτρων αποκατάστασης και να δημιουργήσει μηχανισμούς για τη μέτρηση της αποτελεσματικότητας των παρεμβάσεων∙ και όλα αυτά με τη συμμετοχή της κοινωνίας και της τοπικής αυτοδιοίκησης! Οι τοπικές αρχές, οι επιστήμονες, οι αγρότες και οι πολίτες! πρέπει να εμπλακούν στον σχεδιασμό και την εφαρμογή των μέτρων αποκατάστασης με την προώθηση προγραμμάτων ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης για τη σημασία της αποκατάστασης της φύσης.

Συμπέρασμα: Ναι, ο Κανονισμός 2024/1991 επιβάλλει αυστηρές αλλά απαραίτητες υποχρεώσεις στην Ελλάδα, ώστε να αποκαταστήσει την υποβαθμισμένη φύση και να προστατεύσει τα οικοσυστήματά της. Όμως η επιτυχία του εγχειρήματος θα εξαρτηθεί από τη σωστή εφαρμογή των μέτρων, τη συνεργασία μεταξύ κράτους και τοπικών φορέων, καθώς και τη διασφάλιση επαρκών χρηματοδοτικών πόρων. Εσείς είδατε κάτι μέχρι στιγμής; Αναρωτιέμαι αν η Περιφέρεια και οι Δήμοι έχουν ενημερωθεί και αν τους έχει απασχολήσει το θέμα…

16.2.2025

Στέφανος Σταμέλλος