Στη Βουλή των Ελλήνων φέρνει το ζήτημα του αποκλεισμού των περιφερειακών και θεματικών τηλεοπτικών σταθμών από τα καθεστώτα ενίσχυσης του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου, Οπτικοακουστικών Μέσων και Δημιουργίας (Ε.Κ.Κ.Ο.ΜΕ.Δ.), ο Βουλευτής Φθιώτιδας, Γιάννης Σαρακιώτης, καταθέτοντας σχετική ερώτηση προς τον Υπουργό Ψηφιακής Διακυβέρνησης.

Όπως επισημαίνεται στο κείμενο της κοινοβουλευτικής παρέμβασης, το Ε.Κ.Κ.Ο.ΜΕ.Δ., το οποίο ιδρύθηκε το 2024 μέσω συγχώνευσης υφιστάμενων φορέων, διαχειρίστηκε για το έτος 2025 οικονομικούς πόρους, ύψους 105 εκατομμυρίων ευρώ για την ενίσχυση οπτικοακουστικών παραγωγών, με τη χρηματοδότηση να προέρχεται από το ΕΣΠΑ και το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων. Ωστόσο, η κατανομή των πόρων, όπως καθορίστηκε με Κοινή Υπουργική Απόφαση στις αρχές του 2025, έχει προκαλέσει έντονες και δίκαιες αντιδράσεις.

Συγκεκριμένα, στη λεγόμενη «Δράση Α», που αφορά την ενίσχυση τηλεοπτικών παραγωγών μυθοπλασίας, ως δικαιούχοι ορίζονται αποκλειστικά τα έξι ιδιωτικά τηλεοπτικά κανάλια εθνικής εμβέλειας, τα οποία διαθέτουν άδεια βάσει του Ν. 4339/2015. Το ανώτατο ποσό ενίσχυσης φτάνει τα 4 εκατομμύρια ευρώ ανά σταθμό, αποκλείοντας πλήρως από τη διαδικασία όλους τους περιφερειακούς, θεματικούς και εξειδικευμένους τηλεοπτικούς σταθμούς.

Μάλιστα, ο Βουλευτής Φθιώτιδας αναδεικνύει ότι ο εν λόγω αποκλεισμός δεν λαμβάνει υπόψη ούτε την πραγματική εμβέλεια των σταθμών, ούτε την παραγωγική τους δραστηριότητα, ούτε τις υποχρεώσεις που απορρέουν από την Ευρωπαϊκή Οδηγία για τα οπτικοακουστικά μέσα. Όπως υπογραμμίζεται στην ερώτηση, οι σταθμοί μη εθνικής εμβέλειας καλούνται να ανταποκριθούν στις ίδιες υποχρεώσεις παραγωγής ελληνικού και ευρωπαϊκού περιεχομένου, χωρίς όμως να έχουν πρόσβαση στα αντίστοιχα χρηματοδοτικά εργαλεία.

Παράλληλα, τίθενται σοβαρά ζητήματα συνταγματικής τάξης. Ο κ. Σαρακιώτης επισημαίνει ότι η εν λόγω ρύθμιση παραβιάζει την αρχή της ισότητας, καθώς αντιμετωπίζει με διαφορετικό τρόπο φορείς με όμοιες υποχρεώσεις, χωρίς επαρκή αιτιολόγηση. Επιπλέον, εγείρεται ζήτημα αναλογικότητας, καθώς, ακόμη και αν η διαφορά εμβέλειας θεωρηθεί θεμιτό κριτήριο, δεν δικαιολογεί τον πλήρη αποκλεισμό αλλά, ενδεχομένως, μια αναλογική κατανομή πόρων.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στο ζήτημα του πλουραλισμού στα μέσα ενημέρωσης, με τον Βουλευτή Φθιώτιδας να υπογραμμίζει ότι η συγκεκριμένη κατανομή ενισχύει περαιτέρω τη συγκέντρωση της αγοράς σε λίγους μεγάλους παίκτες, αντί να ενδυναμώνει τη φωνή της περιφέρειας και τη δημοκρατική πολυφωνία. Επιπλέον, τίθεται και ζήτημα συμβατότητας με το ευρωπαϊκό δίκαιο, δεδομένου ότι πόροι του ΕΣΠΑ κατανέμονται με κριτήρια που δεν εδράζονται σε σαφείς ευρωπαϊκές προδιαγραφές.

Στην ερώτησή του, ο κ. Σαρακιώτης ζητά απαντήσεις για τον αποκλεισμό των περιφερειακών σταθμών, για το εάν εξετάστηκε η συνταγματικότητα της σχετικής απόφασης, για τη συμβατότητα με τους κανόνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ζητά την αναθεώρηση των κριτηρίων ενίσχυσης. Παράλληλα, ζητά στοιχεία για τυχόν αδιάθετους πόρους που δεν αξιοποιήθηκαν από τους υφιστάμενους δικαιούχους. Σε δήλωσή του, ο Βουλευτής Φθιώτιδας, Γιάννης Σαρακιώτης, τονίζει:

«Δεν μπορεί η Πολιτεία να απαιτεί από όλους τους τηλεοπτικούς σταθμούς την παραγωγή ελληνικού περιεχομένου και ταυτόχρονα να αποκλείει τους μισούς – θεματικούς και περιφερειακούς – από τα εργαλεία χρηματοδότησης. Η ενίσχυση της οπτικοακουστικής παραγωγής δεν μπορεί να λειτουργεί ως μηχανισμός ενίσχυσης των ήδη ισχυρών, αλλά οφείλει να υπηρετεί την ισότητα, την αναλογικότητα, την πολυφωνία και τον πλουραλισμό της ενημέρωσης. Τα παραπάνω συνιστούν πέραν από θεμελιώδεις δημοκρατικές εγγυήσεις, και αναγκαίες προϋποθέσεις για τη διασφάλιση της βιωσιμότητας των περιφερειακών μέσων σε μια περίοδο σημαντικών προκλήσεων».

ΕΡΩΤΗΣΗ

Προς τον κ. Υπουργό Ψηφιακής Διακυβέρνησης

Θέμα: «Αποκλεισμός θεματικών και περιφερειακών τηλεοπτικών σταθμών από τα καθεστώτα ενίσχυσης του Ε.Κ.Κ.Ο.ΜΕ.Δ. – Παραβίαση της αρχής της ισότητας και της αναλογικότητας»

Το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου, Οπτικοακουστικών Μέσων και Δημιουργίας (Ε.Κ.Κ.Ο.ΜΕ.Δ.) ιδρύθηκε το Σεπτέμβριο του 2024, κατόπιν συγχώνευσης του Ε.Κ.Ο.ΜΕ. με το Κέντρο Κινηματογράφου Ελλάδος και διαχειρίστηκε για το 2025 συνολικούς πόρους ύψους 105 εκατομμυρίων ευρώ για ενίσχυση οπτικοακουστικών παραγωγών, εκ των οποίων σημαντικό μέρος προέρχεται από το ΕΣΠΑ και το Εθνικό Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων.

Με Κοινή Υπουργική Απόφαση (Κ.Υ.Α.), η οποία δημοσιεύθηκε στις αρχές του 2025, καθορίστηκε η κατανομή των πόρων ανά Δράση του Ε.Κ.Κ.Ο.ΜΕ.Δ.. Ειδικότερα, στη «Δράση Α», η οποία αφορά άμεσες ενισχύσεις σε τηλεοπτικούς σταθμούς για παραγωγές σειρών μυθοπλασίας, δικαιούχοι ορίζονται αποκλειστικά οι «μεγάλες επιχειρήσεις αδειοδοτημένες με βάση τον ν. 4339/2015, πάροχοι περιεχομένου επίγειας ψηφιακής τηλεοπτικής ευρυεκπομπής ελεύθερης λήψης εθνικής εμβέλειας», με ανώτατο όριο ενίσχυσης 4 εκατ. ευρώ ανά σταθμό. Από το σύνολο των χρηματοδοτήσεων αποκλείονται πλήρως οι τηλεοπτικοί σταθμοί μη εθνικής εμβέλειας – θεματικοί, περιφερειακοί και εξειδικευμένοι – ανεξαρτήτως της πραγματικής τους εμβέλειας, της παραγωγικής τους δραστηριότητας ή των υποχρεώσεων που υπέχουν δυνάμει της ευρωπαϊκής Οδηγίας AVMS (2018/1808) ως προς το ελληνικό και ευρωπαϊκό περιεχόμενο.

Ωστόσο, η ανωτέρω ρύθμιση εγείρει σοβαρά ζητήματα συνταγματικής συμβατότητας, καθώς πρώτον, καταστρατηγεί την αρχή της ισότητας (άρθρο 4§1 Σ), αφού κανάλια που υπόκεινται στις ίδιες νομικές υποχρεώσεις παραγωγής ελληνικού περιεχομένου αντιμετωπίζονται διαφορετικά, χωρίς αντικειμενική δικαιολογία ανάλογη της επιβαλλόμενης διαφοράς. Δεύτερον, παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας (άρθρο 25§1 Σ), καθώς η διαφορά εμβέλειας – εφόσον αποτελεί θεμιτό κριτήριο – θα μπορούσε να δικαιολογήσει αναλογικά μικρότερη χρηματοδότηση, όχι όμως μηδενική και ο πλήρης αποκλεισμός υπερβαίνει το αναγκαίο μέτρο. Τρίτον, εγείρονται ερωτήματα περί ενδεχόμενης σύγκρουσης με το άρθρο 15 Σ περί πλουραλισμού στα οπτικοακουστικά μέσα, καθώς η δημόσια χρηματοδότηση κατανέμεται τρόπον τινά ενισχύοντας το υφιστάμενο ολιγοπώλιο εθνικής εμβέλειας, αντί να ενισχύει την πολυφωνία. Τέταρτον, τίθεται ζήτημα συμβατότητας και με το ενωσιακό δίκαιο, δεδομένου ότι πόροι ΕΣΠΑ κατανέμονται βάσει κριτηρίων που δεν προβλέπονται στους ευρωπαϊκούς κανόνες επιλεξιμότητας.

Επειδή, κατόπιν των ανωτέρω, προκύπτει σημαντικό ζήτημα ισότιμης, δίκαιης και αναλογικής μεταχείρισης των τηλεοπτικών σταθμών εθνικής και μη εθνικής εμβέλειας.

Επειδή έχει διαιωνιστεί ένα νεφελώδες καθεστώς λειτουργίας των περιφερειακών τηλεοπτικών σταθμών, όπως πρόσφατα επισημάνθηκε και στο πλαίσιο του “Athens Alitheia Forum”. Ενδεικτικά, ο ιδιοκτήτης και διευθυντής του ΙΟΝΙΑΝ TV και αντιπρόεδρος της Ένωσης Ενημερωτικών Τηλεοράσεων Ελληνικής Περιφέρειας (Ε.Ε.Τ.Ε.Π.) κ. Σπύρος Καμπιώτης ανέφερε ότι «επί 35 χρόνια λειτουργούμε χωρίς άδειες» και «το υπάρχον καθεστώς έχει ως συνέπεια πολλοί συνάδελφοι να μην μπορούν να παράξουν περιεχόμενο και μοιραία γίνονται αναμεταδότες της είδησης από το κέντρο ή από οπουδήποτε».1

Επειδή η δίκαιη κατανομή των πόρων του Ε.Κ.Κ.Ο.ΜΕ.Δ. συνιστά απαραίτητη προϋπόθεση δίκαιης και ισότιμης πρόσβασης στην ενημέρωση, η οποία αποτελεί θεμέλιο της Δημοκρατίας και του Κράτους Δικαίου.

Ερωτάται ο αρμόδιος Υπουργός:

1. Με ποια αντικειμενικά κριτήρια δικαιολογείται ο πλήρης αποκλεισμός θεματικών και περιφερειακών τηλεοπτικών σταθμών από τις ενισχύσεις του Ε.Κ.Κ.Ο.ΜΕ.Δ. για τηλεοπτικές παραγωγές, τη στιγμή που οι ίδιοι σταθμοί φέρουν τις ίδιες νομικές υποχρεώσεις παραγωγής ελληνικού περιεχομένου;

2. Εξετάστηκε η συνταγματική συμβατότητα της ως άνω αναφερόμενης Κ.Υ.Α. με τις αρχές ισότητας και αναλογικότητας πριν από την υπογραφή της; Εάν ναι, σε ποιο φορέα ανατέθηκε η σχετική γνωμοδότηση;

3. Πώς διασφαλίζεται η συμβατότητα της κατανομής πόρων ΕΣΠΑ αποκλειστικά σε κανάλια εθνικής εμβέλειας με τους ευρωπαϊκούς κανόνες επιλεξιμότητας;

4. Σκοπεύει το Υπουργείο να αναθεωρήσει τα κριτήρια ενίσχυσης ώστε να συμπεριληφθούν, βάσει αναλογικών κριτηρίων (τηλεθέαση, εμβέλεια, παραγωγική δραστηριότητα), και οι λοιποί τηλεοπτικοί σταθμοί;

5. Ποιο είναι το σύνολο των ποσών που, για το έτος 2025, παρέμειναν αδιάθετα λόγω μη αξιοποίησης του πλαφόν από τους δικαιούχους τηλεοπτικούς σταθμούς και ποια είναι η τύχη των εν λόγω πόρων;

Ο ερωτών Βουλευτής

Σαρακιώτης Ιωάννης